Design Szczytem popularności dla art déco były lata 20. zeszłego stulecia, a Wystawa Światowa w Paryżu w 1925 roku zgromadziła najwięcej dzieł sztuki i przedmiotów użytkowych charakterystycznych dla epoki Zdefiniowanie art déco jest właściwie niemożliwe. Nie trzeba być ekspertem, by rozpoznać charakterystyczne formy i dostrzec klimat wyszukanej elegancji. Prawie wszyscy potrafimy wskazać te elementy, trudniej jednak przychodzi nam wyznaczenie granic stylu. Narodziny stylu Termin „art déco” pojawił się w latach 60. XX wieku, a spopularyzowała go książka pod takim właśnie tytułem, opublikowana w 1968 roku. Jej autorka, Camilla de la Bédoyère, próbuje spojrzeć na art déco nieco szerzej, prezentując obrazy i wnętrza pochodzące nawet z około 1900 roku. Pod pewnym względem korzenie stylu sięgają wieku XIX – wtedy podejmowano próby na rzecz syntezy dawnych stylów dekoracyjnych. Wszystko to prowadziło do ujednolicenia wzorów i uproszczenia form w kierunku geometryzacji. W okresie międzywojennym pojawiły się przecież nowe trendy i zjawiska społeczne: rozwój technologii, fascynacja szybkością, wyzwolenie kobiet i szalony taniec. Wzornictwo dla elit i dla mas Art déco, zwane także „stylem moderne”, stanowi imponujący zlepek sztuki, rzemiosła i stylu życia, który rozwijał się bardzo dynamicznie aż do wybuchu II wojny światowej, a szczytowy moment jego rozwoju przypadł na lata 20. i 30. XX wieku, oferując społeczeństwu całkiem nową estetykę. Choć nazwa „art déco” kojarzy nam się przede wszystkim z epoką luksusu, bogactwa, a także dekoracji, największym osiągnięciem tego nowoczesnego stylu było zapoczątkowanie nowej ery wzornictwa holistycznego, czyli estetyczna jedność projektu. Kierunek ten wywarł ogromny wpływ na architektów, projektantów mody i tkanin, rzeźbiarzy, malarzy, jubilerów, artystów stolarzy i wielu innych twórców. Po raz pierwszy na taką skalę idea wzornictwa objęła zarówno przedmioty codziennego użytku przeznaczone dla zwykłych ludzi, jak i luksusowe przedmioty, cenione przez bogatą elitę. Styl czerpał oczywiście wiele z przeszłości, m.in. z secesji, która rozwijała się w Europie i Stanach Zjednoczonych w latach 1890-1910. Zwolennicy tego kierunku oraz ruchu Arts and Crafts, tacy jak William Morris propagujący płynne linie czy faliste motywy roślinne, też próbowali odnaleźć się w sztuce dekoracyjnej. Źródła inspiracji Dominującą rolę odegrała na początku XX wieku fascynacja sztuką plemienną, nierozłączna ze zjawiskiem kolonializmu. Odkrycia w Egipcie, szczególnie odnalezienie grobu Tutenchamona w 1922 roku, stały się przedmiotem inspiracji dla projektantów. Inną inspiracją były Balety Rosyjskie Siergieja Diagilewa. Zadziwiały bogactwem tkanin, egzotyczną scenografią, nowatorskim tańcem i muzyką, były natchnieniem dla większości artystów, dzięki czemu zaczęli oni realizować coraz odważniejsze projekty.
Zachwyt orientalizmem upowszechniał kulturę krajów wschodniej Europy. Skutki tych wydarzeń były nadspodziewanie ogromne. Podobną tematykę zaczęli podejmować twórcy – artyści wszystkich dziedzin sztuki dekoracyjnej, rozwijając ją i przekształcając w nowatorski sposób. Ku nowoczesności W chwili gdy styl art déco przeszedł do fazy dojrzałej, wyzwolił się z wpływów historycznych, kierując się w stronę nowoczesności. „Dom jest maszyną do mieszkania” – mawiał szwajcarski architekt Le Corbusier. Jego funkcjonalistyczne podejście do projektu – i zastosowanie zbrojonego betonu – odgrywają decydującą rolę w rozwoju nowoczesnej architektury, począwszy od lat 20. XX wieku po dziś dzień. Owo połączenie sztuki dekoracyjnej z funkcjonalizmem i modernizmem rodzącej się „ery maszyn” stało się wyróżnikiem tego stylu. Kiedy zaczęto kłaść nacisk na nowoczesność, tradycja zeszła na drugi plan. Lata 20. to szalony okres: czas egzotyki, erotyzmu i ezoteryki. W kręgach ludzi zamożnych panowała moda na wyszukaną elegancję i cynizm. Cieszono się dużą swobodą seksualną oraz wolnością słowa. W końcu była to epoka Josephine Baker, Tamary Łempickiej, Scotta Fizgeralda, Cole’a Portera i „Anything Goes”. Szczytem popularności dla art déco były lata 20. zeszłego stulecia, a Wystawa Światowa w Paryżu w 1925 roku zgromadziła najwięcej dzieł sztuki i przedmiotów użytkowych charakterystycznych dla epoki. Na nowych torach Wkrótce po jej zakończeniu moderniści skierowali art déco na nowe tory. Ich zdaniem dobry projekt mógł być wykorzystany w produkcji masowej, a proces przemysłowy miał ujawniać strukturę dzieła i wewnętrzne piękno formy, która nie wymaga już dekoracji. W latach 30. i 40. pojawiły się nowe materiały, takie jak na przykład plastik, a dzięki szybkiemu rozwojowi technicznemu proces wytwarzania był bardzo krótki. Wybuch II wojny światowej odebrał nowoczesnemu światu jego blask. Podczas Nowojorskich Targów Światowych na Flushing Meadows w 1939 roku organizatorzy snuli marzenia i planowali „świat jutra”. Idealistyczna wiara, że epoka maszyn zapewni lekarstwo na wszystkie bolączki i szybko doprowadzi do równości, znikła, kiedy Europa stanęła w obliczu faszyzmu. Odeszły marzenia o lepszym świecie. Styl art déco odszedł na pewien czas w zapomnienie. Od lat 60. XX wieku nowe pokolenia zainteresowały się tą estetyką, łączącą atmosferę wspaniałości i luksusu oraz funkcjonalnej formy z oszczędną lekkością i elegancją. I dziś, w błyskawicznie zmieniającym się świecie XXI wieku, te rzeczy nadal nas ekscytują. Podróżujemy szybciej, choć rzadko w tak romantyczny sposób jak w latach 30. Kobiety są bardziej wyzwolone, zdyscyplinowany taniec towarzyski dawno zniknął z naszego życia, nadal jednak pozostało pragnienie odrobiny luksusu.
Źródło: magazyn trendy Na podstawie: Camilla de la Bédoyère, Alan Powers "Art déco" .
